22 Mar 2012

Bursa Kaplıcaları

Yazar: Halil Mustafa Güler | Kategori: Bursa Tarihi

       “…velhâsıl Bursa sudan ibarettir.” Evliya Çelebi, Seyahatname’sinde bir cümlede böyle tarif etmiştir Bursa’yı. Lâmiî Çelebi ise Şehrengîz-i Bursa adlı eserinde Bursa’nın her köşesinde güneş gibi parlayan bin çeşme olduğunu söyleyerek şehrin su bakımından zenginliğini anlatmıştır. Su şehri Bursa’nın değerlerinden bir tanesi de şifalı kaplıca sularıdır. Şehir merkezindeki Çekirge ve Kükürtlü kaplıcalarının yanı sıra Gemlik, İnegöl, Orhangazi ve Mustafakemalpaşa ilçelerinde de meşhur ılıca ve kaplıcalar vardır.

Bursa’nın kaplıcalarından Bizans devri eserlerinde de bahsedilmektedir. Fakat Bizans dönemi kaplıcaları genellikle krallık hamamlarıdır. 1326 yılında Osmanlı hâkimiyetine girmesiyle şehrin kendisi kadar kaplıcaları da gereken ilgiyi görmüş, temizliğe çok ehemmiyet veren ecdadımız aynı zamanda halka hizmet veren hamamlar da inşa etmişlerdir. Bursa’daki termal kaynaklar topoğrafik vaziyetlerine göre “kükürtlü” ve “çelikli” olmak üzere iki kısma ayrılır. Yeni Kaplıca kükürtlü, Eski Kaplıca ise çelikli kısma girer. Suların tıbbi olarak tetkiki 19. asrın ortalarına doğru başlamış olup çeşitli zamanlarda kimyager ve doktorlar tarafından raporlar oluşturulmuştur. Sıcak sular yer altından geçerken madenlerin çıkardıkları “rodom” ve “torion” gazlarını da beraberinde sürüklerler. Raporlara göre kaplıcalar romatizma ağrılarına, mesane ve idrar zorluğu rahatsızlıklarına, cilt hastalıklarına, bel ağrı-larına iyi gelir. Taşları düşürür, sinir bozukluklarını giderir, karaciğer ve safra yollarını temizler, damarları genişletir ve beyaz hücreleri fazlalaştırır. Az miktarda bulunan radyoakti¬vite, kalbin hareketlerini tanzim eder. Eski Kaplıca Kentin en büyük ve en eski kaplıcası olan Eski Kaplıca, Çekirge semtinde yer almaktadır. Şu anda özel bir otel bün-yesinde hizmet vermektedir. Bizans dönemine tarihlendiği için bu isimle anılır. Sultan Birinci Murad (Hüdavendigâr) tarafından çifte hamam olarak yaptırılan kaplıcaya 1511 yılında Sultan İkinci Bayezid tarafından soğukluk kısmı eklenmiştir. İki kubbe ile örtülen soğukluk, yarım kubbe¬lerle desteklenmiştir. Ortadaki mermer havuza sıcak suyun boşaldığı aslanağzının bulunduğu yerde de 1675 yılına ait kitabeli bir ayna taşı dikkati çekmektedir. Havuzun çevre-sindeki sekiz tane sütun ve başlıkları Bizans dönemine aittir. Yapı son yıllarda tamirat görmüş ve bir bölümü kadınlar için ayrılmıştır. Yeni Kaplıca Kanuni Sultan Süleyman’ın damadı Sadrazam Rüstem Paşa tarafından 1552 yılında inşa ettirilmiştir. Kanuni, müptela olduğu nikrisi (bazı kaynaklarda damla) tedavi ettirmek için Bursa’ya gelmiş, kaplıca sularından fayda görünce de bu hamamın yaptırılmasını emretmiştir. Kaplıcanın tavanı 12 metre çapında iki büyük kubbeyle örtülüdür. Hamamın içindeki halvetlere su soğumadan ulaştığı için sıcaklık 84 dereceyi bulmaktadır. Yeni Kaplıca, üçü büyük olmak üzere toplam on kubbeyle örtülü, klasik dönem Osmanlı binalarındandır. Diğer kubbeli hamamlarda olduğu gibi, soyunmalık, soğukluk, sıcaklık bölümlerinden oluşmaktadır. Muhteşem kubbesi, kırk kurnanın bulunduğu havuzu, çinileri ve üşük terleteni ile görülmeye değer bir tarihî hamamdır. Yapının sonradan eklenen kaynarca bölümü ise sadece hanımlara hizmet vermektedir. Karamustafapaşa Fatih Sultan Mehmed’in veziri ve Sultan İkinci Bayezid’in damadı olan Kara Mustafa Paşa tarafından yaptırılan hamam ev görünümünde olup fazlaca ilgi gören kaplıcalar arasındadır. Erkekler ve aileler hamamı olarak iki bölüme ayrılır. Ayrıca 25 odasıyla otel olarak hizmet vermektedir. Su verimi az olduğu için büyük havuzu yoktur. Su sıcaklığı 54 derecedir. Kükürtlü Kaplıcaları Bademli Bahçe Kaynağı’na bağlı olan bu kaplıcaların yedi kaynağı vardır. Kükürtlü ve radyoaktif olan bu sular, banyo ve içme olarak kullanılır. Kükürtlü suları damar hastalıklarına ve kronik iltihaplı hastalıklara iyi gelmektedir. Kaplıcanın erkekler kısmını Sultan Birinci Murad Han, kadınlar kısmını ise Sultan İkinci Bayezid Han yaptırmıştır. Bilahare Kanuni Sultan Süleyman tarafından da bazı ilaveler yapılmıştır. Su sıcaklığı 54-84 derece arasında değişmektedir. BURSA’NIN İLÇELERİNDEKİ KAPLICALAR Oylat Kaplıcaları İnegöl’ün 27 km. güneyinde yer alan kaplıcalar üç kay¬naktan beslenmektedir. Sülfatlı suların bütün özelliklerini taşıyan kaplıca suları nefrit, romatizma, siyatik ve böbrek rahatsızlıklarına iyi gelmektedir. Oylat aynı zamanda insana huzur veren muhteşem tabiatı ve 665 m. uzunluğundaki sarkıt/dikit mağarası ile de çok rağbet görür. Gemlik (Terme) Kaplıcaları Gemlik ilçe merkezinin güneyinde Umurbey yolundadır. Kaynağın suyu romatizma, nevralji, zihnî yorgunluklar ve kalp hastalıklarına iyi gelmektedir. Dümbüldek (Mustafakemalpaşa) Mustafakemalpaşa’ya 19 km. uzaklıktaki Akarca yöresinde yer alır. Su, iki metre derinliğinde, kuyu gibi bir yerden köpürerek kaynar. Bu sebeple “dümbüldek” adı verilmiştir. Banyo olarak ağrılı hastalıklara iyi geldiği, dolaşımı düzenlediği, içindeki demir nedeniyle cilt üzerinde iyileştirici etki yaptığı, içme kürü olarak da karaciğer, mide, bağırsak, pankreas ve safra kesesi rahatsızlıklarını giderici özellikleri olduğu bilinmektedir.

kaynak: Yedikıta Dergisi, Haziran 2011 sayısı.

Yorum Yap,Fikrini Paylaş